سفارش تبلیغ

پایه عکاسی مونوپاد
حوزه مجازی مهندس طلبه
   
تاریخ :  یکشنبه 91/10/3
نویسنده :  یوسف رشوند هرانکی

خط مشی عمومی را به شکل های مختلف تعریف کرده اند ، اما به طور ساده می توان گفت خط مشی عمومی تصمیمی است که در قالب یک مشکل عمومی اتخاذ می شود. اما باید در نظر داشت خط مشی صرفا اتخاذ تصمیم نیست ، بلکه فرایندی است شامل تمام اقدامات که از زمان احساس مشکل شروع می شود و به ارزیابی نتایج حاصل از اجرای خط مشی ختم می گردد.

بنابراین، تدوین دستور کار یا همان Agenda Setting از قابل توجه ترین مباحث خط مشی گذاری است که مشخص می کند، چه مسایلی مورد توجه و بررسی قرار گیرند و کدام مسائل، اصلا مطرح نشوند، بررسی و حل آنها بماند!

 اندرسون می گوید مشکل خط مشی (Policy problem)،‌ شرایطی است که نیاز یا نارضایتی را برای بخشی از مردم به همراه دارد که رهایی را (از دولت) جستجو می کنند. باید در نظر داشت که نیاز ها یا نارضایتی هایی هم وجود دارد که هیچ گاه تبدیل به دستور کار خط مشی گذاران نمی شوند و باقی می مانند. اکنون این سوال مطرح می شود که چرا  و چگونه در شرایطی مسئله خط مشی به وجود می آید یا نمی آید. این تصمیم حیاتی است و حتی مهمتر از تصمیم مربوط به تعیین راه حل می باشد. در عالم واقع مسئله خط مشی خود به خود اتفاق نمی افتد و تاکتیک هایی برای آن وجود داردکه بوسیله افراد، گروه های ذینفع سازماندهی شده، سازمان های برنامه ریزی خط مشی، کاندیداهای سیاسی و رسانه های جمعی به کار بسته می شوند که در واقع تدوین دستور کار می باشند.

 

{تعریف مدل :

 مدل یک چارچوب مفهومی ایستا یا پویا قلمداد شده که می تواند ما را در تشریح ، پیش بینی ، تجویز و بازسازی واقعیت یاری دهد.

?       مدلها برداشتهائی انتزاعی از دنیای واقعیات هستند.

?       -مدل باید ساده و خلاصه بوده و قدرت نظم دهندگی داشته باشد؛

?       مدل باید گویای جنبه های اصلی و مهم پدیده مورد نظر باشد؛

?       مدل باید با واقعیتها هماهنگی و تطابق داشته باشد؛

?       مدل باید اثربخش و مفید باشد و در کاربردها، اهل حرفه را یاری دهد؛

?       مدل باید به تسهیل امر تحقیقات و بررسیها کمک کند؛

?       مدل باید در تبیین و تشریح پدیده ها کارساز و موثر باشد

Û  فواید مدل ها :

ï    -اندیشه های ما را در مورد خط مشی و سایر مسائل اجتماعی، به طور ساده و روشن بیان کنند؛

ï    -جنبه های مهم مشکلات خط مشی را شناسایی می کنند؛

ï    -با تاکید بر ویژگیهای اصلی مسائل و مشکلات، ما را قادر به ایجارتباط با یکدیگرمی سازند؛

ï    -با تشخیص مسائل مهم از غیرمهم، ضمن ایجاد درک بهتر از خط مشی عمومی، به ما این توانایی را می دهند که تلاشهای خود را در جهت روشن هدایت کنیم؛

ï    -شرایطی فراهم می کنند تا بتوانیم برای خط مشی عمومی و پیش بینی پیامدهای آن پیشنهادهایی را ارائه دهیم

Ë                       انواع مدل های مورد بررسی در این بحث :

×     مثلث آهنین

×     خوشه ای

×     نهادی

×     فرایندی

×     عقلایی

 

*-مدل مثلث آهنین :

دستور کار به وسیله سه گروه تهیه و مطرح می شود:

v     نمایندگان کلیدی کمیته های انتخاب شده که در ارتباط با مساله هستند.

v    بوروکرات های سازمانی که وظیفه پاسخ گویی به مسایل و مشکلات برای خط مشی را به عهده دارند.

v    گروه های متقاضی ذی نفع در مساله

v    مثلث آهنین یک شبکه بهم پیوسته ازکمیته های تخصصی مجلس،ادارات دولتی منشعب از سطوح میانی قوه مجریه و گروه های ذی نفوذ تجاری قدرتمند، با هم می کوشند تا خط مشی در بخش خاصی را محدود کنند.

*-مدل گروهی یا خوشه ای Group Model

 نظریه خط مشی گذاری گروهی بر این فرض مبتنی است که « تعامل بین گروه ها ، عامل اصلی تعیین خط مشی است.»

افرادی که به طور رسمی یا غیر رسمی تشکل می یابند ، خواستار برآورده شدن نیازهای خود از طریق دولت هستند.

نقش افراد زمانی موثر خواهد بود که فقط به منزله ی بخشی از یک گروه یا به مثابه ی نماینده  ی آن ، برای کسب منافع گروه مذکور اقدام کنند. گروه به منزله ی یک حلقه ی ارتباطی بین افراد و دولت عمل می کند. در واقع مقصود از تلاش و کشمکش گروه ها ،نفوذ در فرایند خط مشی گذاری عمومی است.

×     وظیفه ی نظام سیاسی مدیریت تعارض گروهی از طریق موارد زیر است:

ایجاد نظم و ضابطه در تعامل گروهی

ایجاد مصالحه و موازنه میان منافع گروه ها

تسری مصالحه و سازش گروه ها به جریان شکل گیری خط مشی عمومی

محقق ساختن و اجرای توافق ها و مصالحه نامه ها

 خط مشی عمومی همیشه حاصل تعادل و توازن مبارزات گروهی است.  نقطه تعادل از طریق تغییر گرایش خطمشی به سوی منافع برخی از گروه های ذینفع تعیین می شود. این انتظار وجود دارد که تغییر میزان نفوذ هر گروه ذینفع ، تغییراتی را در خط مشی عمومی به وجود آورد. به این ترتیب معمولا خط مشی ها ، همسو با مواضع گروه هایی هستند که از نفوذ بیشتری برخوردارند.

E                       مراتب نفوذ گروه ها به عوامل زیر بستگی دارد :

توانایی های اعضاء  ، امکانات مالی ، قدرت سازماندهی و رهبری  ، میزان دسترسی به تصمیم گیرندگان و هماهنگی قبلی با آن ها

*-مدل عقلایی Rational Model

یک خط مشی وقتی عقلایی است که به حداکثر « سود اجتماعی» برسد ، از این رو دولت ها باید خط مشی هایی را انتخاب کنند که منجر به منافعی در جامعه شده که این منافع بیشتر از هزینه ها شود ، همچنین دولت ها  باید از خط مشی هایی که منافعش بیشتر از هزینه ها نمی شود ، خودداری کنند.

E             دو رهنمون مهم در این تعریف از حداکثر سود اجتماعی وجود دارد:

خط مشی که هزینه اش از منافعش بیشتر است نباید انتخاب شود.

از میان خط مشی های مختلف ، تصمیم گیرندگان باید آن خط مشی را انتخاب کنند که بیشترین سود را با توجه به هزینه هایش ایجاد می کند.

این مدل بر سه فرض اساسی استوار است :

دسترسی خط مشی گذار به تمامی اطلاعات مورد نیاز

شناخت روشن از ترجیحات و خواسته ها

برخورداری خط مشی گزار از استدلالی کلی نگر که امکان بررسی همه جانبه و جامع همه ی راه حل ها و مقایسه  ی آن ها را به وی می دهد.

 

E                 مراحل سیاست گزاری براساس مدل عقلایی به شکل زیر است:

تعیین اهداف

درجه بندی ارزش ها

مشخص کردن ترجیحات

شناسایی تمام گزینه های مناسب

محاسبه ی همه ی نتایج گزینه ها و مقایسه ی آن ها و انتخاب گزینه یا ترکیبی از گزینه ها که می تواند بیشترین ارزش را به حداکثر برساند.

موانع خط مش گذاری بر مبنای مدل عقلایی

عدم اجماع بر ارزش ها و اهداف اجتماعی مشخص

عدم قابلیت مقایسه و ارزش گذاری بسیاری از ارزش ها و اهداف

خط مشی گذاران به دنبال حداکثر سازی دستیابی به اهداف نیستند.

سرمایه گذاری فراوان در روند اجرای برنامه ها مانع توجه به سایر گزینه های ممکن می شود.

موانع بیشماری بر سر راه جمع آوری اطلاعات کافی جهت ارزیابی همه ی گزینه ها وجود دارد.

×     راه های ارتقای عقلانیت تصمیمات مدیران :

o       مدل سازی

o       کاربرد ریاضیات و آمار

o       جداول تصمیم گیری

o       جداول ارزیابی

o       خط مشی گذاری تجربه گرا

شاید مدل عقلایی در سطوح کلان اجتماعی کارکرد بسیاری نداشته باشد ، اما در تصمیم گیری های سازمانی و خرد که دارای وضعیت نسبتا ثابت، دسترسی به اطلاعات لازم و معیارهای کمی هستند ، قابلیت بالایی دارد. در حوزه های تکنیکی و فنی هم می توان از این مدل استفاده کرد.

×  برای انتخاب یک خط مشی عقلایی، خط مشی گذاران باید:

1- بر همه اولویتهای ارزشی جامعه و اهمیت آنها واقف باشند.

2- با همه گزینه های موجود خط مشی آشنا باشند.

3- همه پیامدهای ممکن را برای هر گزینه خط مشی پیش بینی کنند

4- نسبت منفعت به هزینه را برای همه گزینه ها محاسبه کنند.

5- کاراترین گزینه را به عنوان خط مشی مطلوب انتخاب کنند.

 

*مدل احساس  :ادراک درفرایند عقلائی

o    تعریف مساله شامل دو مرحله متمایز از هم می باشد

1-احساس مشکل

2-ادراک مشکل

در مرحله احساس خط مشی گذاران عارضه ها ورویه های بیرونی مشکل رادر می یابند ودرمرحله ادراک به ریشه یابی مشکل اقدام می کنند .

مدل ساده "احساس مشکل – ادراک مشکل "برای تحلیل خط مشی گذاریها مفید بوده وخط مشی گذاران وتحلیلگران خط مشی را یاری می دهد تابه نتایج موثرتری درتصمیم گیریها وتحلیلهایشان دست یابند.

 

×  موانع خط مشی گذاری عقلایی

1- معمولاٌ هیچ منفعت اجتماعی وجود ندارد که در مورد آن توافق کلی وجود داشته باشد، بجز منافع افراد و گروههای معدود که بسیاری از آن منافع نیز با هم در تعارض هستند.

2- منافع و هزینه های بی شماری را که با هم سازگار نیستند نمی توان مورد بررسی قرارداده.

3- خط مشی گذاران برای اتخاذ تصمیمات بر مبنای اهداف اجتماعی انگیزه ای ندارند در عوض آن ها سعی می کنند که پاداشهای خود یعنی قدرت، موقعیت، انتخاب(انتصاب) مجدد، امکانات مالی و غیره را افزایش دهند و در نظر گیرند.

4- خط مشی گذاران جز اینکه به رفع نیازها برای پیشرفت امور بپردازند ، انگیزه برای افزایش نفع خالص اجتماعی ندارند، آنها به تحقیق خود برای یافتن« بهترین راه ادامه نمی دهند و زمانی که راهی را بیابند که « عملی باشد» جستجو برای یافتن دیگر گزینه ها را متوقف می کنند،

5- سرمایه گذاری عظیم در مورد برنامه ها و خط مشیهایی کنونی، خط مشی گذاران را بازبینی گزینه هایی که در جریان تصمیم گیریهایی قبلی ، مورد قبول واقع نشده اند، باز میدارد.

6-در جریان خط مشی گذاری موانع بیشماری نظیر هزینه جمع آوری ، دسترسی به اطلاعات و زمان لازم برای جمع آوری اطلاعات وجود دارد

7- توانایی پیش بینی در علوم رفتاری و اجتماعی و همچنین علوم زیستی و فیزیکی به حدی نیست که خط مشی گذاران قادر باشند تا همه منافع و هزینه های احتمالی حاصل از اجرای هر گزینه                                                        ( خط مشی) را کاملاً درک کنند.

8- زمانی که ارزشهای مختلف سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی دخالت دارند ، خط مشی گذاران حتی به کمک پیشرفته ترین فنون تحلیلی و روشهای پردازش رایانه ای قدرت کافی برای محاسبه دقیق هزینه ها ومنافع را نخواهند داشت.

9- برای کاهش احتمال پیامدهای ایذائی و غیر قابل پیش بینی ، به دلیل عدم قطعیت در مورد نتایج گزینه های مختلف خط مشی، خط مشی گذاران مجبورند تا آنجا که ممکن است به خط مشیهای قبلی متکی باشند،

10- ماهیت تقسیم کار و تخصصی شدن خط مشی گذاری عمومی در دیوان سالاریهای بزرگ، هماهنگی در فرایند تصمیم گیری را مشکل می نماید، زیرا در موقع تصمیم گیری نمی توان نظر همه متخصصان را در زمینه های مختلف در اختیار داشت.

*-مدل نهادی Institutional Model

 سازمان های دولتی در طی دورانی طولانی ، کانون اصلی مطالعات علوم سیاسی بوده اند. به طور کلی فعالیت های سیاسی بر حول محور نهادهای خاص دولتی نظیر قوای سه گانه مقننه ، مجریه و قضائیه ، سازمان های محلی و شهرداری ها بوده است.

از این رو رابطه خیلی نزدیکی بین خط مشی عمومی و نهادهای دولتی وجود دارد.دقیقا زمانی به یک خط مشی عمومی گفته می شود که چندین موسسه دولتی ان را پذیرفته ، اجرا و اعمال کنند.

×   اتخاذ خط مشی به وسیله ی نهادهای دولتی دارای چند ویژگی است :

Û    رابطه خیلی نزدیکی بین خط مشی عمومی و نهادهای دولتی وجود دارد.

Û    به یک خط مشی، زمانی  عمومی گفته می شود که به وسیله چندین موسسه دولتی پذیرفته شده، اجرا و اعمال شود

Û    قبل از هر چیز دولت به خط مشی ها مشروعیت می بخشد.

Û    این توانایی دولت موجب می گردد تا خط مشی ها ضمانت اجرا بیابند و شهروندان به آنها گردن نهند.

Û    دولت با در دست داشتن قدرت اجرائی، خط مشی های متخذه را در سطح جامعه در مورد همگان به اجرا در می آورد؛ در حالی که این توانایی در دیگر موسسات جامعه وجود ندارد.

Û    نهادها ممکن است آنچنان سازمان یافته باشند که اجرای یک خط مشی را تسهیل کنند و برای اجرای خط مشی دیگر موانعی ایجاد نمایند.

Û    این نهادها ممکن است  در پی برخی منافع مشخص در جامعه باشند در حالی که دیگران را از آن منفعت محروم سازند.

Û    نهادها میتوانند به افراد خاصی در اجتماع مزیتی بدهند و یا مزیتی را از دیگر گروهها دریغ کنند.

 

ساختار نهاد های دولتی ممکن است ، هم در وضع ،  و هم در اجرای خط مشی نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

*-مدل فرایندی Process Model

 اجرای خط مش گذاری در یک مقطع خاص و به صورت یک عمل مستقل صورت نمی گیرد، بلکه به صورت یک چرخه فرایندی را تشکیل می دهد که شامل چندین فعالیت و مرحله است. بدین مفهوم که عوامل و خط مشی گذاران بی شماری که نقش اساسی دارند ، وظایف مختلفی را در راستای انجام و اجرای فرایند خط مشی گذار ی ایفا می کنند.

بر اساس این مدل فرآیند خط مشی را میتوان به مثابه مجموعه ای از فعالیتهای سیاسی در قالب مراحل شناسایی مشکل، تدوین راه حلها، قانونی کردن (جلب حمایت و تائید نهادهای قانونگذاری، اجرایی، قضایی)، اجرا و ارزیابی (تشخیص اینکه آیا راه حلهای منتخب در چهارچوب خط مشی، مشکل را برطرف می کنند و مورد قبول قرارمی گیرند)، در نظر گرفت.

به طور خلاصه می توان فرایند خط مشی گذاری را به مثابه مجموعه ای از فعالیت های سیاسی در قالب مراحل «شناسایی مشکل»،«تدوین راه حل ها»،«قانونی کردن»،«اجرا» و «ارزیابی» در نظر گرفت.

 

مجموعه فعالیت ها
    

مراحل خط مشی گذاری

اعلام نیازها برای اقدام دولت

تنظیم برنامه کار برای بحث عمومی

توسعه و بسط پیشنهادهای برنامه حل مشکل
    

1- شناسایی مشکلات تدوین خط مشی های پیشنهادی

انتخاب یک پیشنهاد
    

2- تدوین راه حل ها

جلب پشتیبانی سیاسی برای خط مشی
    

3- قانونی کردن( مشروعیت بخشیدن) خط مشی ها

اجرای ان به صورت یک قانون سازماندهی دیوان سالاری ها

تامین منابع مالی یا ارائه خدمات

وضع مالیات ها
    

4- اجرای خط مشی ها

بررسی برنامه ها

گزارش « بازده» نتایج برنامه های دولت

ارزیابی تاثیر برنامه ها بر گروه های موردنظر در جامعه و سایر گروه ها

پیشنهاد تغییرات و اصلاحات
    

5- ارزیابی خط مشی ها

 

نظر بر این است که دانشمندان علوم سیاسی باید مطالعات خود را در مورد خط مشی عمومی ، فقط به این فرایندها محدود نمایند.  مباحث به پژوهشگران این امکان را می دهد که چگونگی اتخاذ تصمیمات را بررسی کرده و بر شیوه ی صحیح تصمیم گیری واقف گردند.

طبق این نگرش  این محتوای خط مشی عمومی نیست که مطالعه می شود ، بلکه فرایندهایی که خط مشی عمومی بدان وسیله توسعه ، اجرا و تغییر می یابند ، مورد مطالعه قرار می گیرد.

*-نظریه بازی Game Theory

 نظریه بازی مطالعه ی تصمیمات عقلایی در موقعیت هایی است که در آن دو نفر ذینفع یا بیشتر ، انتخاب هایی را انجام می دهند و نتیجه بستگی به انتخاب هایی دارد که توسط هر یک از طرفین صورت می گیرد.

این نظریه در عرصه هایی از خط مشی عمومی استفاده می شود که در آن « بهترین » انتخاب مستقلی که یک فرد بتواند انجام دهد ، وجود ندارد. یعنی موقعیتی که «بهترین» نتایج بستگی به آنچه که دیگران انجام می دهند دارد.

اندیشه ی یک بازی این است که تصمیم گیرندگان درگیر در انتخاب های وابسته به یکدیگر هستند.«بازیگران» باید رفتارشان را طوری اصلاح کنند که نه تنها نمایانگر امیال و توانمندی هایشان باشد ، بلکه نمایانگر انتظاراتشان درباره انچه که دیگران انجام خواهند داد ، نیز باشد.

یک تصور در مورد نظریه بازی این است که واقعا مناسب موقعیت های مهم و جدی تعارض آمیز نیست، اما درست عکس آن صحیح است.یعنی نظریه بازی می تواند در زمینه ی تصمیماتی پیرامون جنگ و صلح ، کاربرد جنگ افزارهای اتمی ، دیپلماسی بین المللی ، چانه زنی و ایجاد ائتلاف در مجالس قانونگذاری یا سازمان ملل و شماری دیگر از موقعیت های مهم سیاسی به کار گرفته شود. یک بازیگر می تواند یک شخص ، یک گروه یا یک دولت ملی باشد.

نظریه بازی شکلی از شیوه ی عقلایی است ، اما در وضعیت های رقابتی به کار می رود، زمانی که پیامد تصمیم گیری به عملکردهای دو شرکت کننده یا بیشتر بستگی پیدا کند.

در نظریه بازی ، بازیافت نتایج ، ارزش هایی است که هر بازیگر به عنوان نتیجه ی انتخاب هایش از حریف مقابل دریافت می کند.

مثال : فرض کنید دو راننده ی ماجراجو اتومبیل هایشان را با سرعت بالا به سوی یکدیگر می رانند و هر یک از آن ها رودرروی یکدیگر ، در خط مرکزی بزرگراه در حال حرکت هستند.اگر هیچ یک تغییر مسیر ندهند ، با یکدیگر برخورد خواهند کرد و در هم شکسته خواهند شد.هر کسی که تغییر جهت دهد از سوی دیگری موجودی ضعیف و ترسو خطاب خواهد شد. هر دو راننده ترجیح می دهند از مرگ اجتناب ورزند ، اما در عین حال می خواهند از رسوایی نیز اجتناب کنند.نتیجه ی این رقابت بستگی به آنچه که هر دو راننده انجام می دهند دارد و هر راننده باید پیش بینی کند که دیگری چگونه رفتار خواهد کرد. این شکل از نبرد در روابط بین الملل متداول است.

یک مفهوم کلیدی در نظریه بازی استراتژی است.استراتژی اشاره به تصمیم گیری عقلایی دارد که در آن مجموعه ای از حرکت ها برای رسیدن به نتایج بهینه ، حتی بعد از مللاحظه ی همه ی همه ی تحرکات ممکن حریف ، طراحی گردیده است.

نظریه پردازان بازی ، وقتی واژه ی حداقل حداکثر را به کار می برند منظورشان استراتژی عقلایی است که صرفنظر از آنچه که حریف انجام می دهد ، حداکثر زیان را حداقل یا حداقل سود را برای بازیگر حداکثر کند.استراتژی حداقل حداکثر برای حفاظت یک بازیگر در مقابل حریفی است که بهتر بازی می کند. بازیگر عقلایی در مثال فرضی ، مسیرش را عوض خواهد کرد ، چرا که این انتخاب حداکثر زیان بازیگر را به حداقل می رساند.

×  اصطلاح ”کم- زیاد“ در مدل نظریه بازی

صرف نظر اینکه حریف چه کاری را انجام میدهد خط مشی گذار بایستی به دنبال بازده بهینه باشد.دستیابی به  این هدف میتواند از طریق کاهش حداکثر زیان یا افزایش حداقل سود باشد. ”کم- زیاد“

اکثر نظریه پردازان «کم-زیاد» را به عنوان بهترین استراتژی عقلایی می شناسد .

 

&     منابع:

v    دیوید، فرد،آر(2000). مدیریت استراتژیک، دکتر علی پارسائیان و دکتر سید محمد اعرابی (ترجمه، 1381)

v     الوانی، م و شریف زاده. فرایند خط مشی گذاری عمومی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی (1387)

v    رضائیان، ع. مبانی سازمان و مدیریت، انتشارات سمت(1387(

v    http://www.shahrashub.com/db/t3policy.htm

v    http://publicpolicy1.blogfa.com/post-8.aspx

v    http://154.blogfa.com/post-71.aspx

 

 




:: برچسب‌ها: مدیریت دولتی مدیریت صنعتی مدیریت منابع انسانی دکتری مجموعه مدیریت مدیریت تطبیقی مدیریت منابع انسانی رفتار سازمانی
پایگاه توانمندسازی مدیران آینده پژوهی (32)
مدیریت تطبیقی (30)
مدیریت دولتی (29)
مدیریت منابع انسانی (28)
سازمان و استراتژی (26)
دکتری مجموعه مدیریت (24)
مدیریت صنعتی (24)
روشهای اجرایی (23)
<<<نکات برجسته منابع دکترای مجموعه مدیریت و آینده پژوهی>>> (21)
مدیریت منابع انسانی رفتار سازمانی (20)
منابع دکترای مدیریت (18)
دستورالعمل ها (16)
منابع دکترای مدیریت (11)
تحقیق (10)
منابع آزمون دکترای مجموعه مدیریت (10)
منابع انسانی پیشرفته (10)
مالیه عمومی (9)
مدیریت (9)
منابع دکترای آینده پژوهی (9)
معرفی کتاب (8)
معرفی کتاب (8)
شرح وظایف (7)
دانلودها (6)
شناسنامه مشاغل (5)
انبار (4)
پایان نامه (4)
پروپوزال (4)
تبلیغات نوین جهانی (4)
خرید (4)
دستورالعملها (4)
روش تحقیق (4)
شرح شغل (4)
مصاحبه (4)
اندیشگاه (3)
انگیزش (3)
بازاریابی (3)
برنامه ریزی پابرجا (3)
شرایط احراز (3)
قانون محاسبات عمومی کشور (3)
معرفی کتاب آینده پژوهی (3)
منابع انسانی (3)
منابع دکترای آینده پژوهی (3)
نکات مدیریتی (3)
کنترل موجودی (3)
آمار (2)
<<<نکات برجسته منابع آزمون دکترای مجموعه مدیریت>>> (2)
ارزیابی عملکرد (2)
استخدام (2)
استراتژی (2)
اقتصاد (2)

بازدید امروز: 9821
بازدید دیروز: 15907
کل بازدیدها: 8528395